NASA Yer orbitinə “süni ulduz” çıxaracaq

Astronomlar tez-tez böyük obyektlərlə işləyirlər: kütləvi teleskoplar, qalaktikalar və partlayan ulduzlar. Bununla belə, son onilliklərin ən əhəmiyyətli alətlərindən biri çörək qutusu ölçüsündə mini peyk olub.

Landolt adlanan peyk süni ulduz kimi fəaliyyət göstərərək, Yerdəki astronomlara kosmik obyektlərin parlaqlığını daha dəqiq ölçməyə və qaranlıq enerji kimi hadisələri daha yaxşı başa düşməyə kömək edəcək. NASA bu yaxınlarda Yer orbitinə mini peyk çıxarmaq üçün 19,5 milyon dollar dəyərində Landolt missiyasını təsdiqlədi.

Lovell Rəsədxanasının tədqiqatçısı Tyler Ritchie-Yowell, bunun NASA tərəfindən dəstəklənən həqiqətən heyrətamiz bir elm olduğunu və bütün astronomlara kömək edəcəyini söylədi. Landolt astronomlara ulduzları tədqiq etməkdə kömək etmək üçün Yerdəki rəsədxanadan lazerlə atəş açmaq üçün nəzərdə tutulub. 22,236 mil yüksəklikdə onun sürəti Yerin fırlanma sürətinə uyğun olacaq, peyki gecə səmasında sabit və teleskoplar vasitəsilə asanlıqla görünəcək.

Gözə görünməsə də, teleskopla ulduz kimi görünəcək. Missiyanın 2029-cu ildə işə salınması planlaşdırılır və bu cür ilk alət olacaq.

Astronomlar bu “süni ulduzun” nə qədər işıq saçdığını dəqiq biləcəklər. Astronom Arlo Landoltun şərəfinə adlandırılan kubesat, işığın dəqiq ölçülməsi üçün teleskopların kalibrlənməsinə kömək edəcək, müəyyən sayda fotonlu lazerlər buraxacaq.

Bu missiya astronomların alətlərini kalibrləyərkən istifadə etdikləri ehtimalların çoxunu aradan qaldıracaq, çünki həqiqi ulduzların işığını dəqiq ölçmək üçün heç bir yol yoxdur. Yer atmosferi də işığı təhrif edir, bu da ölçmələrə təsir edir. Landolt astronomlara ulduzlardan gələn işığı indiki metodlardan 10 qat daha dəqiqliklə ölçməyə kömək edəcək. Bunu məlumatların daha incə detallarını tutmaq üçün tapmacanın çatışmayan hissələrini əlavə etməklə müqayisə etmək olar.

“Bizim bütün astronomiyamız işığa əsaslanır və biz nə qədər işıq əldə etdiyimizi dəqiq bilməliyik”, - Ritçi-Yovell bildirib. İşığa baxaraq, ulduzun temperaturunu, kütləsini, ətrafındakı ekzoplanetlərin növlərini və onlarda həyatın mövcud olma ehtimalını müəyyən edə bilərsiniz. Məsələn, ulduzun temperaturunu bilmək ekzoplanetin həyat üçün əsas tərkib hissəsi olan maye suyu dəstəkləmək üçün nə qədər uzaqda olması lazım olduğunu müəyyən edə bilər. Yerə bənzər yeni planetlərin tapılması yalnız başlanğıcdır. Landolt həmçinin Kainatın genişlənmə sürətini hesablamaq üçün lazım olan fövqəlnovalardan gələn işığı ölçməyə kömək edəcək. Problem ondadır ki, müxtəlif ölçmə üsulları Kainatın genişlənmə sürəti üçün fərqli dəyərlər verir. Bu missiya qaranlıq enerji, Kainatı parçalayan görünməz qüvvə kimi sirləri açmağa kömək edə bilər. "Kiçik planetlərdən tutmuş kainatın miqyasına qədər hər şey bizim ulduzlar, onların parlaqlığı və işığı haqqında anlayışımızdan asılıdır", - Ritçi-Yovel əlavə edib. “Düşünürəm ki, bu, astronomiyada inqilab olacaq”.