“Strateji çıxılmazlıq və dron müharibəsi: Ukraynada beş illik savaşın yeni mərhələsi”
Artıq beş ilə yaxın davam edən Rusiya-Ukrayna müharibəsi yeni və mürəkkəb mərhələyə qədəm qoyur. Cəbhə xəttində aktiv toqquşmalar davam etsə də, ümumi mənzərə strateji dalana dirənib, texnologiya və resurs yarışının ön plana çıxdığı uzunmüddətli qarşıdurmanı xatırladır.
Mövzu ilə əlaqədar “İnformator.az”a açıqlamasında Beynəlxalq Təhlükəsizlik Araşdırmaları İnstitutunun prezidenti Aleksey Buryachenko bildirib ki, artıq beş ilə yaxın davam edən Rusiya-Ukrayna tammiqyaslı müharibəsi yeni mərhələyə qədəm qoyur:
“Hazırkı vəziyyəti klassik hücum müharibəsi kimi deyil, daha çox səngər və mövqe xarakterli qarşıdurma kimi qiymətləndirmək olar.
Cəbhədə zaman-zaman aktiv hərbi əməliyyatlar müşahidə olunsa da, ümumi strateji mənzərə çıxılmaz vəziyyət təsiri bağışlayır. Vladimir Putin tərəfindən əvvəldən müəyyən edilən əsas siyasi məqsədlərə çatmaq üçün Rusiyanın kifayət qədər hərbi resursu yoxdur. Xüsusilə də, Donetsk və Luqansk bölgələrinin tam nəzarətə götürülməsi hədəfi gözlənilən nəticəni verməyib. 22 fevral 2022-ci ildən bəri Rusiya Ukrayna ərazisinin yalnız məhdud hissəsini işğal edə bilib. Bu isə göstərir ki, uzunmüddətli müharibəyə baxmayaraq, Moskva qarşıya qoyduğu strateji məqsədlərə nail ola bilməyib. Müharibə ilk mərhələlərdə artilleriya, ağır zirehli texnika və aviasiyanın üstünlük təşkil etdiyi ənənəvi formatda aparılsa da, hazırda vəziyyət dəyişib. Döyüş meydanında pilotsuz uçuş aparatlarının - dronların rolu kəskin artıb. Cəbhədə fəaliyyət göstərən dronlar səbəbindən ağır hərbi texnika tez-tez hədəfə çevrilir və məhv edilir. Bu isə klassik hücum əməliyyatlarının effektivliyini azaldır. Ukrayna anti-dron texnologiyalarını sınaqdan keçirir, Rusiya isə bu sahədə öz həllərini tətbiq etməyə çalışır. Yaxın perspektivdə genişmiqyaslı hərbi sıçrayış gözlənilmir və proses daha çox texnoloji üstünlük və resurs balansı üzərində qurulacaq.
Müsahibin qənaətinə görə, müharibənin sonu yalnız diplomatik müstəvidə mümkündür. Hərbi həll yolu real görünmür və bu səbəbdən beynəlxalq tərəfdaşların, xüsusilə də, United States-ın mövqeyi mühim əhəmiyyət daşıyır.
Qərb silahlarının tədarükü Ukraynanın müqavimət qabiliyyətini artırsa da, bu təchizat qeyri-müntəzəm xarakter daşıyır və ölkə hələ də xarici dəstəkdən asılıdır. Avropa və ABŞ-nin yardımı olmasa, Ukraynanın indiki səviyyədə müqavimət göstərməsi olduqca çətin olar.
Əlavə olaraq bildirib ki, Rusiyanın mülki infrastruktura, xüsusilə, enerji obyektlərinə zərbələr endirməsini psixoloji və iqtisadi təzyiq vasitəsi kimi qiymətləndirilir:
“Elektrik enerjisi təchizatında fasilələr sənaye və istehsal sahələrinə ciddi təsir göstərir, xüsusilə, ağır sənaye daimi enerji təminatından asılıdır.
Bu vəziyyət müəssisələrin planlaşdırma imkanlarını məhdudlaşdırır və uzunmüddətli iqtisadi sabitliyi çətinləşdirir. Buna baxmayaraq, Ukrayna iqtisadiyyatı tərəfdaşların dəstəyi ilə fəaliyyətini davam etdirir. Müharibənin ilk günlərində Ukrayna cəmiyyəti genişmiqyaslı müqavimət göstərib. Bəzi bölgələrdə mülki şəxslər belə rus hərbi kolonlarının qarşısını almağa çalışır, informasiyaları paylaşaraq və müxtəlif üsullarla müdafiəyə töhfə verirdilər. Ukrayna ilk hücum dalğasını dəf edə bildikdən sonra beynəlxalq dəstək daha sistemli xarakter aldı.
Rus dilinin geniş istifadə olunduğu bölgələr -Kharkiv, Kherson, Zaporizhzhia və Odesa – müharibənin ilk və ən ağır zərbələrinə məruz qalan ərazilər olub. Bu fakt göstərir ki, rusdilli olmaq Rusiyanı dəstəkləmək demək deyil. Sosioloji araşdırmaların nəticələrinə əsasən, həmin bölgələrdə yaşayan əhalinin əhəmiyyətli hissəsi Rusiyanın siyasətinə qarşıdır.
Rusiya döyüş meydanında həlledici üstünlük əldə edə bilməyib və qarşıdurma uzunmüddətli, resurs və texnologiya əsaslı müharibəyə çevrilib. Ukrayna bu şəraitdə müqavimətini davam etdirə bilir və yekun həll yalnız diplomatik proseslər çərçivəsində mümkün olacaq”.
Səadət Əlizadə
