"Zelenski Tramp ilə danışacaq.."
Volodimir Zelenski, ABŞ-nin Ukraynaya Rusiya ilə müharibəni bitirmək üçün hazırladığı sülh planının layihəsini təqdim etməsindən sonra Donald Tramp ilə danışacaq.
Planın ABŞ-nin xüsusi elçisi Stiv Vitkoff və onun rusiyalı həmkarı Kirill Dmitriev tərəfindən, Ukraynanın iştirakı olmadan hazırlandığı bildirilir.
Zelenskinin ofisinin yaydığı açıqlamada deyilir ki, ABŞ bu layihə planının “diplomatiyanı yenidən canlandıra biləcəyinə” inanır və Ukraynanın “müharibəyə ədalətli son qoymağa gətirib çıxara biləcək şəkildə planın müddəaları üzərində işləməyə razı olduğu” əlavə olunur.
Açıqlamada qeyd olunur ki, Kiyev “həqiqi sülhü yaxınlaşdıra bilən bütün məzmunlu təklifləri” dəstəkləyir.
Ukraynalılar planın nədən ibarət olduğu barədə heç bir detal paylaşmayıblar – lakin Axios, Financial Times və Reuters-in sitat gətirdiyi mənbələrə görə, layihədə Kiyevin hələ də nəzarət etdiyi Donbasın bəzi ərazilərindən imtina etməsi, ordusunun sayını ciddi şəkildə azaltması və bir çox silahlardan vaz keçməsi kimi bəndlər var.
Əgər bu məlumatlar təsdiqlənsə, bu tələblər Moskvanın maraqları yönündə çox qeyri-balanslı olar – bu da Kiyevin layihəyə soyuq münasibətini izah edir.
Ağ Ev bildirib ki, Tramp həm Rusiya, həm də Ukraynanın “sülh razılaşmasına əməl etməkdən imtina etməsi” səbəbilə “məyus olub” və onun komandası “ətraflı və qəbuledilən” sülh planı üzərində işləyib.
Lakin Moskva planın əhəmiyyətini kiçildib. Planın 28 bənddən ibarət olduğu iddia olunur. Kreml sözçüsü Dmitri Peskov deyib ki, ABŞ-la “təmaslar” olsa da, “məsləhətləşmə adlandırıla biləcək bir proses yoxdur”.
Zelenskinin ofisinin bəyanatı Kiyevdə Ukrayna prezidenti ilə ABŞ ordusunun yüksək rütbəli nümayəndələri – ABŞ Ordusunun katibi Den Driskoll, Baş Qərargah rəisi general Rendi Corc və Avropadakı ABŞ ordusunun baş komandanı general Kris Donahyu arasında keçirilən görüşdən sonra gəlib.
Nə Ukrayna, nə də Avropalı tərəfdaşları yeni planın hazırlanmasında iştirak etməyiblər. Cümə axşamı Avropa xarici işlər nazirləri Kiyev və ya Brüssellə məsləhətləşmədən təkliflər irəli sürülməməsi ilə bağlı xəbərdarlıq ediblər.
“Əgər bir plan işləməlidirsə, orada Ukraynalılar və Avropalılar olmalıdır", – deyə Aİ-nin xarici siyasət rəhbəri Kaja Kallas bildirib.
ABŞ-nin yüksək rütbəli rəsmilərindən biri BBC-yə deyib ki, xüsusi elçi Stiv Vitkoff həm Ukraynalılardan, həm də Ruslardan “müharibənin bitməsi üçün onlar üçün məqbul olan şərtlər” barədə rəylər alıb.
“Yalnız Ukrayna deyil, hər iki tərəf güzəştlər etməli olacaq", – rəsmidən sitat.
Kreml sözçüsü Peskov isə xəbərdarlıq edib ki, istənilən sülh razılaşması “münaqişənin əsas səbəblərini” həll etməlidir – Moskvanın bu ifadəni uzun müddətdir maksimalist tələblərinə işarə kimi istifadə etdiyi bilinir və bu tələblər Ukrayna üçün təslim olmaq deməkdir.
Ukraynalı deputat Liza Yasko BBC-yə bildirib ki, “Ukrayna ilə məsləhətləşilməyib”. O deyib: “Elə görünür ki, kimsə bizim yerimizə qərar vermək istəyir. Bu isə çoxumuz üçün çox acı bir şeydir".
Bu ilin əvvəlində ikinci prezidentlik müddətinə başlayan Tramp, Ukrayna müharibəsini bitirməyə yönəlmiş bir sıra təşəbbüslər irəli sürüb – o cümlədən Alyaskada Putinlə ikitərəfli sammit, xüsusi elçi Vitkoffun Moskvaya bir neçə səfəri və Zelenski ilə digər Qərb liderləri ilə aparılan danışıqlar.
Lakin Rusiyanın Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı işğalının dördüncü ildönümü yaxınlaşdığı bir vaxtda, tərəflər münaqişəyə son qoymaq məsələsində hələ də ciddi fikir ayrılığında qalırlar.
Ukrayna uzun mənzilli dronlarla Rusiyanın hərbi infrastrukturu və enerji obyektlərini hədəf almaqda ustalaşsa da, Moskvanın Ukrayna hədəflərinə hücumları fasiləsiz davam edir.
Bu həftənin əvvəlində Rusiyanın raket və dron hücumu nəticəsində Ukraynanın qərbindəki Ternopil şəhərində yaşayış binalarına zərbə endirilib və azı 26 nəfər həlak olub. Cümə axşamı hadisə yerində hələ də itkin düşən insanlar var idi.
Ayisə Şərifova
Mənbə: BBC news
