Avropa və İran İstanbulda nüvə danışıqlarını bərpa edib

İranla nüvə sazişi üzrə danışıqlar iyul ayında Avropa ölkələri və İran nümayəndələrinin iştirakı ilə İstanbulda yenidən başlayıb. Bu danışıqlar 2015-ci il nüvə razılaşmasının fonunda aparılır. Həmin razılaşma İrana qarşı sanksiyaların ləğvi müqabilində onun nüvə fəaliyyətlərini məhdudlaşdırırdı. ABŞ 2018-ci ildə sazişdən çıxdıqdan sonra danışıqlar dayandı.

Hazırda Avropa üçlüyü – Fransa, Almaniya və Böyük Britaniya (E3) – danışıqların təcili bərpasını vacib sayır. Onlar Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (IAEA) yoxlamalarının dayandırılması və iyun ayındakı hücumlardan sonra 400 kiloqrama yaxın silah səviyyəsinə yaxın uranın taleyinin naməlum qalmasından narahatdırlar.

Almaniyanın Xarici İşlər naziri Yohann Vadeful iyulun 18-də bildirib ki, E3 diplomatik həll yolu tapmaqda qərarlıdır. Lakin oktyabrın 18-də razılaşmanın müddəti başa çatacağı üçün, tərəflər əvvəlki BMT sanksiyalarının bərpasını nəzərdə tutan “snapback mexanizmi”ni işə salmağa da hazırlaşırlar.

Vaxt qazanmaq üçün E3 ölkələrinin İranla “snapback” mexanizminin tətbiqini altı ay təxirə salmaq təklifini irəli sürəcəyi gözlənilir. Əvəzində İran IAEA ilə əməkdaşlığı bərpa etməli, ABŞ-lə dialoqa açıq olduğunu göstərməli və uran ehtiyatlarının vəziyyətinə aydınlıq gətirməlidir.

İranın xarici işlər nazirinin müavini Kazim Qəribabadi isə texniki səviyyədə IAEA-nın yaxın zamanda İrana səfər edəcəyini təsdiqləyib, lakin sanksiyaların bərpası halında sərt cavab veriləcəyini bildirib. “Uzatma məsələsini müzakirə etmək üçün hələ tezdir. 18 oktyabra qədər hələ üç aya yaxın vaxt var",– deyə o qeyd edib.

Bu arada ABŞ-nin E3 ölkələri ilə sanksiya strategiyaları üzrə koordinasiya apardığı, İsrailin isə Parisdə İranla bağlı proseslərə fəal şəkildə cəlb olunduğu bildirilir.

ANEWZ

Gülhüseynova Güllər