Tramp: Rusiyaya sanksiyalar sülh üçün dayandırılıb
ABŞ prezidenti Donald Tramp Rusiyaya qarşı bir neçə sanksiyanı dayandırmaq qərarının Moskvanı danışıqlar masasında saxlamaq üçün bir səy olduğunu bildirib.
Tramp özünün Truth Social mesajlaşma platformasında "Rusiya ilə Ukrayna arasındakı müharibədə sülh danışıqları prosesindəyəm" deyib və əlavə edib ki, "axmaqcasına Rusiyanı danışıqlar masasından uzaqlaşdıracaq heç nə etmək istəmir".
Tramp, Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski ilə mübahisənin dərinləşməsi fonunda, Rusiyaya qarşı çoxsaylı sanksiyaları cümə günü, qüvvəyə minməsindən iki gün əvvəl blokladı.
Zelenski bazar günü NBC News-a verdiyi açıqlamada Rusiya prezidenti Vladimir Putinin tərəfini tutmağın "tarixi səhv" olacağını bildirib.
Rusiya səfiri Kirill Dmitriyev Trampın sərəncamına cavab olaraq bunu "vacib və həqiqətən tarixi bir an" adlandırıb.
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio sanksiyaların dayandırılmasını 60 günlük fasilə kimi təsvir edib və bu fasilə zamanı onların ABŞ və qlobal iqtisadiyyata potensial təsirinin təhlil ediləcəyini bildirib. Tramp özünün Truth Social paylaşımında Zelenskinin "bu müharibəni bitirmək istəmədiyini və yəqin ki, heç vaxt bitirmədiyini" bildirib və əlavə edib ki, "o, iki il əvvəl indikindən daha yaxşı bir razılaşma əldə edə bilərdi".
Zelenski döyüşlərə son qoyulması üçün çalışıb və Rusiya 2022-ci ilin fevral ayında Ukraynaya tammiqyaslı hücuma başlayandan bəri Putinin sülh istəmədiyini dəfələrlə bildirib.
Vaşinqtonla Kiyev arasındakı münasibətlər ötən həftə ABŞ-nin Rusiya dizel yanacağının idxalı ilə bağlı mübahisəli bir razılaşma əldə etməsindən sonra pisləşib.
Beynəlxalq sanksiyalara baxmayaraq, Rusiya hələ də neftin böyük hissəsini Çin və Hindistana - çox vaxt cəlbedici endirimlərlə - ixrac edə bilib. Enerji və Təmiz Hava üzrə Tədqiqat Mərkəzinin (CREA) məlumatına görə, Çin Rusiyanın xam neft ixracının təxminən yarısını, Hindistanın isə təxminən 37%-ni öz üzərinə götürüb.
Avropa Birliyi sammitindəki çıxışında Trampın Rusiyadan dizel yanacağı almaq barədə razılaşmanı elan etməsindən və Zelenskinin Putindən "daha çətin" olduğunu deməsindən sonra Zelenski "əsl liderlər" arasında olmağın xoş olduğunu söylədi.
Zelenski Rusiyanın müharibə səylərində istifadə edə biləcəyi maliyyələşdirməni məhdudlaşdırmaq üçün dəfələrlə sərt sanksiyalar tətbiq etməyə çalışıb. Lakin ABŞ-nin son addımından sonra o, Tramp administrasiyasının Rusiyaya qarşı daha çox sanksiyanı qaldıracağına inandığını bildirib.
Ukrayna və onun Avropa müttəfiqləri Trampın İran müharibəsi zamanı kəskin şəkildə artan ABŞ enerji qiymətlərini aşağı salmaq üçün Rusiya dizel yanacağının idxal planlarını tənqid etdilər.
Zelenskinin sözlərinə görə, bu razılaşma ABŞ-nin Rusiyanın hərbi səylərinə investisiya qoymasına bərabər idi.
Trampın Rusiyanın tərəfini tutması ilə bağlı narahatlıqlar, Ukraynanın istifadə etdiyi ABŞ tərəfindən təmin edilən Starlink peyk sisteminin işləməməsi ilə daha da artıb. Bu, Kiyevin özünü Rusiya hücumlarından qorunmaq qabiliyyətinə mane olub.
Zelenski ABŞ rəsmilərinin sürət məhdudiyyətlərini texniki problemlərlə əlaqələndirdiyini bildirib.
Lakin o, Ukraynanın Starlink-i AB ərazisində sınaqdan keçirdiyini və onun daha yüksək sürətlə işlədiyini aşkar etdiyini söylədi.
Tramp həm şəbəkəni qəsdən yavaşlatdığını, həm də Zelenskinin ABŞ-nin müdafiə kəşfiyyatını paylaşmağı dayandırdığına dair daha bir ittihamını rədd edib.
Ada Hacızadə
