Tıxaclar qaçılmazdır, yoxsa biz yaradırıq?
Demək olar ki, hər gün eyni vəziyyət: uzun tıxaclar, itirilən vaxt və artan stress. Çox vaxt səbəb kimi yolların dar olması və ya maşın sayının çoxluğu göstərilir. Amma məsələ doğrudan da yalnız budur? Bəzən kiçik qayda pozuntuları, düzgün olmayan sürücülük davranışları və planlaşdırma problemləri bu vəziyyəti daha da ağırlaşdırır. Bəs tıxacların əsas səbəbi nədir və bu problemin qarşısını almaq mümkündürmü?
Mövzu ilə bağlı “İnformator.az”a açıqlamasında nəqliyyat eksperti Adil Nəbiyev bildirib ki, tıxacın qarşısını almağın yolu bunlardır:
“Bakıya işləməyə gələn vətəndaşlar üçün rayonlarda iş yerlərinin açılması, iri ticarət mərkəzlərini və molların mərkəzdən çıxarılması, ali məktəbləri və özəl ibtidai məktəblərin şəhər kənarına köçürülməsi və s. Tıxaclar əksər hallarda qaçılmaz təbii hadisə kimi qəbul edilsə də, reallıqda onların böyük hissəsi məhz insan davranışları və idarəetmə çatışmazlıqları nəticəsində yaranır və ya daha da dərinləşir. Şəhərlərdə avtomobil sayının artması, yol infrastrukturunun bu artıma adekvat şəkildə genişlənməməsi və pik saatlarda nəqliyyat axınının qeyri-bərabər paylanması tıxacların əsas obyektiv səbəbləri hesab olunur, lakin problem bununla məhdudlaşmır. Sürücülərin zolaq intizamına riayət etməməsi, son anda zolaq dəyişməsi, dönmə qaydalarının pozulması, işıqforlarda gec reaksiya verilməsi və ya sarı-qırmızı işıqda hərəkətin davam etdirilməsi kimi xırda görünən pozuntular zəncirvari təsir yaradaraq bütöv yol sahəsində sıxlığın artmasına səbəb olur. Xüsusilə bir sürücünün qəfil əyləci arxadan gələn onlarla avtomobilin sürətini azaltmasına, nəticədə “dalğa effekti” adlanan sıxlıq yaranmasına gətirib çıxarır. Bundan əlavə, yol kənarında düzgün olmayan parklanma, ikinci cərgədə dayanma, ictimai nəqliyyat zolaqlarının zəbt edilməsi və sərnişinlərin nizamsız şəkildə mindirilib-düşürülməsi də hərəkətin axıcılığını ciddi şəkildə pozur. Son illərdə tıxacların daha da artmasının səbəbləri arasında urbanizasiya prosesinin sürətlənməsi, əhalinin şəhərlərə axını, fərdi avtomobillərə üstünlük verilməsi, ictimai nəqliyyatın bəzi hallarda kifayət qədər cəlbedici olmaması və yol şəbəkəsinin planlaşdırılmasında gecikmələr xüsusi yer tutur. Eyni zamanda, tikinti işləri, yol təmirləri və nəqliyyat axınının düzgün idarə olunmaması da vəziyyəti ağırlaşdıran amillərdəndir. Kiçik qayda pozuntuları isə bu sistemdə katalizator rolunu oynayır; hər bir sürücünün “bir az tez keçim” və ya “bir az qaydanı pozum” yanaşması ümumi nizamı pozaraq nəticədə hamı üçün daha böyük gecikmələr yaradır. Halbuki sadə intizam qaydalarına riayət edilməsi, zolaq mədəniyyətinin formalaşdırılması, ictimai nəqliyyata üstünlük verilməsi və ağıllı nəqliyyat idarəetmə sistemlərinin tətbiqi ilə tıxacların əhəmiyyətli hissəsini azaltmaq mümkündür; bu baxımdan tıxaclar tam qaçınılmaz deyil, düzgün yanaşma və kollektiv məsuliyyət ilə idarə oluna bilən bir problemdir”.
Banuçiçək Məmmədova
